ဗြီအိုေအသတင္း – ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရး အကဲစမ္းမႈေတြ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee တင္ျပ

UN-Yanghee-Lee-2015

 

ကုလသမဂၢ (United Nations) လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ (၃၁) ႀကိမ္ေျမာက္ ညီလာခံအတြင္း ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee က ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လြတ္ေတာ္ အပါအ၀င္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေတြမွာ စစ္တပ္က ပါ၀င္ေနတာ၊ တရားဥပေဒပုိင္းဆုိင္ရာေတြမွာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈ လုိအပ္ေနေသးတာ၊ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းက အေျခအေနေတြနဲ႔ တုိင္းရင္းသားေဒသ တခ်ဳိ႕မွာ တုိက္ပြဲေတြ ဆက္ျဖစ္ေနေသးတာေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ေတြ တုိးမ်ားလာေနတာ စတဲ့အခ်က္ေတြကုိ မီးေမာင္းထုိး တင္ျပသြားပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ Yanghee Lee ရဲ႕ အနာဂတ္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔လည္း ဒီညီလာခံအတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီက ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ဖုိ႔ရွိေနပါတယ္။

 

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ (Switzerland) ဂ်နီဗာၿမိဳ႕ (Geneva) မွာ က်င္းပေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ညီလာခံမွာ ျမန္မာႏုိ္င္ငံဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူး ကုိယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee က ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး ေနာက္ဆုံး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မတ္လ (၁၄) ရက္၊ တနလၤာေန႔က အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းခဲ့တာပါ။

 

တခ်ိန္က ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြအျဖစ္ အက်ဥ္းခ်ခံခဲ့ရသူေတြ အခု လြတ္ေတာ္အမတ္ေတြအျဖစ္ ေရြးေကာက္တင္ေျမာက္ခံရၿပီး လြတ္ေတာ္ထဲေရာက္လာတာကုိ ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြဟာ အတုိင္းအတာတခုအထိ တုိးတက္မႈ ရွိခဲ့တယ္ဆုိတာကုိ ျပသေနတာျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္း Ms. Yanghee Lee က သူမရဲ႕ အစီရင္ခံစာ အစမွာ အခုလုိ ေျပာၾကားလုိက္ပါတယ္။

 

“တခ်ိန္က လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေဟာင္း (၁၀၀) ေက်ာ္ဟာ အခုဆို လႊတ္ေတာ္တြင္းေရာက္ေနပါၿပီ။ ဒါအျပင္ အရင္က (၁၅) ႏွစ္နီးပါးၾကာ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ခံခဲ့ရတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္လည္း လႊတ္ေတာ္မွာ အဓိကႏိုင္ငံေရး ပါတီေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ ေရြးေကာက္ပဲြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းမွာ စာမ်က္နွာသစ္ စတင္လိုက္တဲ့ လကၡဏာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ လုပ္ေဆာင္စရာေတြက အမ်ားႀကီး က်န္ရွိေနပါေသးတယ္။ အစိုးရသစ္တိုင္း လိုပါပဲ။ လာမယ့္ သတင္းပတ္ေတြမွာ အကဲစမ္းမႈေတြ အမ်ားႀကီး ရင္ဆိုင္ရမွာပါ။ သတိထား ကိုင္တြယ္ရမယ့္ ကိစၥရပ္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိမွာပါ။”

 

ဒါ့အျပင္ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္စရာ ရွိေနေသးတဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ (၄) ခ်က္ကုိလည္း Ms. Yanghee Lee က အဆုိျပဳ တင္သြင္းခဲ့တာမွာ ပထမအခ်က္ အေနနဲ႔ကေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

 

“ပထမကေတာ့ လက္ရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ အကဲစမ္းမႈပါပဲ။ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ စစ္တပ္ကိုယ္စားလွယ္ (၂၅) ရာခိုင္ႏွုန္းဟာ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုး အျပင္ ျပည္နယ္နဲ႔ တိုင္းတို႔မွာ ပါ၀င္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္မယ့္ အမတ္ေနရာ (၇၅) ရာခိုင္ႏွုန္းရဲ႕ ေထာက္ခံမႈ မရရွိႏိုင္ေအာင္ သူတို႔ကို ဗီတိုအာဏာ ေပးထားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေရးႀကီးတဲ့ ၀န္ႀကီးဌာန (၃) ခုျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ေရး၊ ျပည္ထဲေရးနဲ႔ နယ္စပ္လံုၿခံဳေရး ၀န္ႀကီးဌာနတို႔ဟာလည္း စစ္တပ္ရဲ႕ေအာက္မွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒီ၀န္ႀကီးဌာန သံုးခုစလံုးက လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေန တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရာမွာ အေရးႀကီးတဲ့ က႑ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

 

ဒုတိယ အခ်က္အေနနဲ႔ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရး က႑ေတြမွာ ျပဳျပင္စရာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေသးတယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္ကုိ ေထာက္ျပ ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

 

“ဒုတိယကေတာ့ တရားဥပေဒေတြကို ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ အခ်က္ပါ။ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းနဲ႔ မကိုက္ညီေတာ့တဲ့ ဥပေဒေတြကို (၂၀၁၁) ခုႏွစ္က စလို႔ ျပန္လည္သံုးသပ္ ျပင္ဆင္တာေတြ ရွိခဲ့တာကို က်မ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအရ လိုက္နာရမယ့္ တာ၀န္ေတြနဲ႔ မကိုက္ညီမယ့္ ဥပေဒေတြ ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး က်န္ရွိေနပါတယ္။ တခ်ဳိ႕တို႕ကေတာ့ ဥပေဒေဟာင္းေတြျဖစ္သလို တခ်ဳိ႕ကေတာ့ မၾကာမီကပဲ အတည္ျပဳခဲ့တာေတြရွိပါတယ္။”

 

တတိယအခ်က္ အေနနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းက အေျခအေနေတြကုိ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee က တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

 

“တတိယကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အေျခအေနပါ။ အစိုးရသစ္ တက္လာမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒါဟာ အတိတ္ကေၾကကဲြဖြယ္ရာ ျဖစ္ရပ္ကေန ရုန္းထြက္နိုင္မယ့္ အခြင့္ေကာင္း တရပ္ပါပဲ။ အေျခအေနဟာ ရွဳပ္ေထြးတယ္ဆိုတာ က်မ နားလည္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ ဖြံၿဖိဳးမႈ တခုတည္းနဲ႔ေတာ့ မေလာက္ပါဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္မကင္း ျဖစ္စရာေကာင္းတဲ့ လက္ေတြ႕အေျခအေနမွာ ဆိုးရြားေနတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲ႕ လူေနမႈစနစ္ကို အလ်င္အျမန္ ျပဳျပင္ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။”

 

အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေပမယ့္လည္း ရွမ္းနဲ႔ ကခ်င္ျပည္ေတြမွာ တုိက္ပြဲေတြ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနေသးေၾကာင္း Ms. Yanghee Lee က ေျပာပါတယ္။

 

“ဒါေပမဲ့ အကဲစမ္းမႈေတြကေတာ့ ရွိေနဆဲပါ။ အဖဲြ႔ (၇) ဖဲြ႕က အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးမွာ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ျခင္း မရွိသလို အဖဲြ႔ (၃) ဖဲြ႕ကလည္း လက္မွတ္ေရးထိုးခြင့္ကို မရခဲ့ၾကပါဘူး။ က်မ အခုတင္သြင္းေနခ်ိန္မွာပဲ တိုက္ပဲြေတြဟာ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားၿပီးေတာ့ အေျခအေနဟာ ပိုၿပီးျပင္းထန္လာစရာ အေၾကာင္းရွိပါတယ္။ တိုက္ခိုက္မႈေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရး က်ဴးလြန္ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ အုပ္စုအားလံုးတို႔က တရားနည္းလမ္းမက် သတ္ျဖတ္မႈေတြ၊ ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းမႈေတြ၊ အသက္မျပည့္သူေတြကို အတင္းအဓမၼ လုပ္အားေပးခိုင္းေစဖို႔ ျပန္ေပးဆဲြတာေတြ၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ စတာေတြကို ေတြ႕ရပါတယ္။”

 

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ပုိင္းမွာ ဒုကၡသည္ ဦးေရဟာ ႏွစ္သိန္း သုံးေသာင္းေက်ာ္ ရွိေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕ရဲ႕ လူဦးေရထက္ေတာင္ မ်ားေနေသးေၾကာင္းလည္း Ms. Yanghee Lee က ေထာက္ျပသြားပါတယ္။

 

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံအသီးသီးက တင္ျပခဲ့ၾကတဲ့အခ်က္ေတြဟာ လက္ေတြ႔အေျခအေနေတြနဲ႔ ကြာျခားေနတယ္လုိ႔ ျမန္မာအစုိးရ အၿမဲတမ္း ကုိယ္စားလွယ္ ဦးေမာင္ေ၀က ျပန္လည္ တုန္႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

 

“သူတို႔တေတြရဲ႕ အျမင္ေတြဟာ လက္ေတြ႕႔ ျဖစ္ရပ္ေတြနဲ႔ သိပ္ကို ကြာျခားေနပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ အျမင္မွာ သိပ္ကို အက်ယ္ခ်ဲ႕ ေျပာဆိုထားတာ ေတြ႕႔ရပါတယ္။ လူေတြ ခံစားခ်က္ ျပင္းျပေအာင္ အက်ယ္ခ်ဲ႔ထားတာပါ။ OHCR ရံုးခန္းဖြင့္ဖို႔နဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ မၾကာခဏ တံု႔ျပန္ခဲ့ၿပီးျဖစ္လို႔ အခု ထပ္မေျပာလိုေတာ့ပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အျမင္ေတြကို တင္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ သတိထားမိတဲ့ အခ်က္က ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစုဟာ ဘာသာေရးကို ေရွ႔တန္းတင္လိုၾကတဲ့အတြက္ ဒါဟာ မသင့္ေလွ်ာ္ပါဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ အမုန္းတရားပြားေစတဲ့ စကားမ်ိဳး မေျပာသင့္ၾကပါဘူး။”

 

ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ UPR လုိ႔ေခၚတဲ့ ႏုိင္ငံခ်င္းအလုိက္ လူ႔အခြင့္အေရး ျပန္လည္သုံးသပ္မႈကုိေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ ညီလာခံမွာ အခုလာမယ့္ မတ္လ (၁၇) ရက္ေန႔မွာ ျပဳလုပ္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ကိုးကား – VOA Burmese

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.